Zwanger

Moeilijke data

Bepaalde data die verband houden met de miskraam of de geboorte kunnen erg lang belangrijk zijn en herinneringen oproepen. Dat kan een bepaalde dag in de week of de maand zijn of een bepaald tijdstip op de dag. Ook kan de zwangerschap in gedachten nog tot aan de uitgerekende datum doorgaan.

Vooral de dag dat je bent uitgerekend is een dag die je met lege handen doorbrengt. Bij veel vrouwen gaat dat nog jaren lang zo door. Het is als een verjaardag waarop niemand langs komt en die iedereen vergeten is.

Gemis

Een miskraam of doodgeboorte is een plotseling einde, niet alleen aan de zwangerschap, maar ook aan een manier van leven, aan de contacten die je als zwangere hebt en aan de dromen en toekomstverwachtingen. Je staat ineens middenin een groot verdriet en mist die ‘roze’ wereld.

Soms hoor je er op bepaalde punten niet eens meer bij. Je hoort niet meer bij de zwangeren, maar ook niet bij de jonge moeders. Je omgeving sluit je buiten. Uit angst dat je er niet tegen zou kunnen, gaan anderen fluisteren als ze het over hun kinderen hebben, wordt jou niet verteld dat iemand zwanger is, en krijg je geen babyfoto’s te zien.

Na een bevalling komen diverse instanties in het geweer. Er is kraamzorg, er is een nacontrole, de wijkverpleegkundige komt langs en je krijgt een oproep voor het zuigelingenbureau. Na een miskraam is alles zomaar over en sta je voor een diep gat.

Schuld- en faalgevoelens

Gevoelens van schuld of van falen komen na een miskraam of doodgeboorte erg vaak voor. Het is menselijk om te zoeken naar een oorzaak. En als medici niet duidelijk een oorzaak kunnen aanwijzen (hetgeen meestal het geval is), zoek je de oorzaak bij jezelf. Je hebt iets verkeerds gedaan, of je hebt juist iets belangrijks nagelaten. Je omgeving doet daar dan soms nog een schepje bovenop door je gevraagd of ongevraagd op oorzaken te wijzen.

Echoscopie

Echoscopie is een onderzoekmethode waarmee een inwendig orgaan op een beeldscherm zichtbaar gemaakt kan worden. Daarbij wordt gebruik gemaakt van speciale, onhoorbare geluidsgolven. Die geluidsgolven worden door een tegen je lichaam gehouden tastkop uitgezonden en door de inwendige organen teruggekaatst. Vandaar ook de naam ‘echo’scopie. De tastkop vangt de teruggekaatste geluidsgolven op en seint die via een draad door naar het echoscopie-apparaat. Daarin worden ze zo bewerkt, dat ze op een beeldscherm zichtbaar worden. Je kunt dat zelf ook bekijken. Er kan een foto van gemaakt worden, of je kunt het op een videoband meekrijgen.

Bij een echoscopie kan allereerst worden gezien of het hartje klopt. Dit is gewoonlijk al vanaf de achtste week (vier weken over tijd) zichtbaar. Een zichtbaar kloppend hartje is een teken van leven. Maar bij heel jonge zwangerschappen geeft de echoscopie vaak geen uitsluitsel of de vrucht nu wel of juist niet meer in leven is. Alles is dan nog zo klein, dat hier niets met zekerheid valt te zeggen. Het heeft daarom ook geen zin om bij een zwangerschap die korter duurt dan acht weken, bij bloedverlies een echoscopie te doen.

Daarnaast kan de grootte van de vrucht worden gemeten, om te beoordelen of de grootte overeen komt met de geschatte zwangerschapsduur. Als dit het geval is, is dat een gunstig teken.

Onderzoek met echoscopie biedt bij bloedverlies aan het begin van de zwangerschap lang niet altijd zekerheid. Tot acht weken zwangerschap is bij echoscopie niet goed te beoordelen of er al dan niet sprake is van een intacte zwangerschap met een levende vrucht. Vaak zal in dat geval om zekerheid te krijgen het onderzoek na een of twee weken herhaald moeten worden.

Naar de gynaecoloog

Als een miskraam, zoals in de meeste gevallen, duidelijk zonder complicaties lijkt te verlopen, is er geen reden voor verwijzing naar een gynaecoloog. Een curettage is dan niet nodig.

Toch worden vrouwen met een miskraam steeds vaker naar de gynaecoloog verwezen. In de meeste gevallen werd er dan ook een curettage gedaan. Vaak mag betwijfeld worden of daar een medische noodzaak voor is.

Niet meteen curettage laten doen

Wanneer bij de echoscopie wordt gezien dat de vrucht niet (meer) leeft, heb je heel wat te verwerken. Neem daar de tijd voor en laat je niet zomaar overhalen om meteen in het ziekenhuis te blijven voor een curettage, tenzij dat natuurlijk om medische redenen strikt noodzakelijk is. Neem als het kan eerst afscheid van je zwangerschap.

Spontane uitdrijving of curettage?

Op de vraag wat beter is: een spontane geboorte van de vrucht afwachten of een curettage laten verrichten, is niet zomaar een antwoord te geven. Niet alleen medische overwegingen spelen hier een rol. Ook de emotionele beleving van de vrouw zelf is belangrijk. Eigenlijk zou zij zelf de beslissing moeten kunnen nemen: de natuur haar gang laten gaan of medisch ingrijpen. Maar om die beslissing te kunnen nemen moet ze goed geïnformeerd zijn over de voor- en nadelen van beide mogelijkheden. Omdat dat laatste een tijdsinvestering van de behandelaar vergt, komt het er vaak niet van en geeft de mening van de arts vaak de doorslag. Soms is de ‘voorlichting’ die gegeven wordt zo eenzijdig, dat je wel gek zou zijn op een spontane geboorte te wachten.

Medische redenen voor een curettage

Meestal verloopt een miskraam spontaan zonder complicaties en zonder dat ingrijpen medisch gezien echt nodig is. Toch zijn er enkele omstandigheden (‘medische indicaties’) waarbij de mogelijkheid van een curettage overwogen wordt:

– toegenomen hoeveelheid bloedverlies, duidelijk groter dan dat de vrouw tijdens een hevige menstruatie bij haarzelf gewend is,

– als het bloedverlies een week na het begin nog steeds niet over is of tenminste duidelijk aan het afnemen is,

– als de pijn hevig is of steeds maar toeneemt,

– als je er psychisch of emotioneel niet meer tegenop kunt om het spontane verloop af te wachten.

Daarnaast speelt de ervaring van de gynaecoloog een rol. Vaak zal men bij een intra-uteriene vruchtdood (vrucht leeft niet meer, maar er is nog geen bloedverlies) sneller tot een curettage besluiten, dan bij een miskraam waarbij het bloedverlies al is begonnen.

Vlak voor curettage nog een nieuwe echo?

Wanneer tot een curettage besloten wordt, moet éérst een echoscopie zijn gedaan om er zeker van te zijn dat de vrucht niet meer in leven is èn om de aanwezigheid van een tweede, nog levende, vrucht uit te sluiten. In twijfelgevallen, zowel medisch als emotioneel, kan een tweede echoscopie de zekerheid geven die voor de verwerking van de miskraam en de curettage nodig is.

Afscheid nemen en verwerking

Het zien van de vrucht of het kind is, voor zover het althans mogelijk is, zeer belangrijk voor de verwerking van het verlies. Het vasthouden, het tegen je aan houden, het praten tegen je kind, het zeggen dat je van hem of haar houdt, dat kan later van onschatbare waarde blijken te zijn. Gun je daar de tijd voor en vraag aan anderen ook om je die tijd te geven. Je hebt er recht op om op waardige wijze afscheid te nemen van je kind. Slechts in zeldzame gevallen zal het zo zijn dat dit echt niet mogelijk is.

Vroeger ging men er van uit dat het zien, laat staan het in de armen nemen, van een dood kind iets vreselijks voor de ouders moest zijn. Iets dat je hun besparen moest, iets dat ze niet zouden kunnen verwerken. Tegenwoordig weet men beter. Juist het niet gezien hebben, blijkt de verwerking in ongunstige zin te beïnvloeden. Dat geldt ook voor de echoscopie als duidelijk is dat het kind niet meer leeft. Ook dan is het beter de ouders de gelegenheid te geven mee te kijken, in plaats van het beeldscherm weg te draaien.

Als het kind al meer dan een week voor het ter wereld komt dood is, zal de huid door het vruchtwater zodanig kunnen zijn aangetast, dat het een naar gezicht is. Ook kun je het dan niet meer in je armen nemen, omdat de huid snel kapot gaat. Houd hier rekening mee en wacht, als er een keuzemogelijkheid bestaat, niet al te lang met het geboren laten worden.