Miskraam

Medische redenen voor een curettage

Meestal verloopt een miskraam spontaan zonder complicaties en zonder dat ingrijpen medisch gezien echt nodig is. Toch zijn er enkele omstandigheden (‘medische indicaties’) waarbij de mogelijkheid van een curettage overwogen wordt:

– toegenomen hoeveelheid bloedverlies, duidelijk groter dan dat de vrouw tijdens een hevige menstruatie bij haarzelf gewend is,

– als het bloedverlies een week na het begin nog steeds niet over is of tenminste duidelijk aan het afnemen is,

– als de pijn hevig is of steeds maar toeneemt,

– als je er psychisch of emotioneel niet meer tegenop kunt om het spontane verloop af te wachten.

Daarnaast speelt de ervaring van de gynaecoloog een rol. Vaak zal men bij een intra-uteriene vruchtdood (vrucht leeft niet meer, maar er is nog geen bloedverlies) sneller tot een curettage besluiten, dan bij een miskraam waarbij het bloedverlies al is begonnen.

Vlak voor curettage nog een nieuwe echo?

Wanneer tot een curettage besloten wordt, moet éérst een echoscopie zijn gedaan om er zeker van te zijn dat de vrucht niet meer in leven is èn om de aanwezigheid van een tweede, nog levende, vrucht uit te sluiten. In twijfelgevallen, zowel medisch als emotioneel, kan een tweede echoscopie de zekerheid geven die voor de verwerking van de miskraam en de curettage nodig is.

Afscheid nemen en verwerking

Het zien van de vrucht of het kind is, voor zover het althans mogelijk is, zeer belangrijk voor de verwerking van het verlies. Het vasthouden, het tegen je aan houden, het praten tegen je kind, het zeggen dat je van hem of haar houdt, dat kan later van onschatbare waarde blijken te zijn. Gun je daar de tijd voor en vraag aan anderen ook om je die tijd te geven. Je hebt er recht op om op waardige wijze afscheid te nemen van je kind. Slechts in zeldzame gevallen zal het zo zijn dat dit echt niet mogelijk is.

Vroeger ging men er van uit dat het zien, laat staan het in de armen nemen, van een dood kind iets vreselijks voor de ouders moest zijn. Iets dat je hun besparen moest, iets dat ze niet zouden kunnen verwerken. Tegenwoordig weet men beter. Juist het niet gezien hebben, blijkt de verwerking in ongunstige zin te beïnvloeden. Dat geldt ook voor de echoscopie als duidelijk is dat het kind niet meer leeft. Ook dan is het beter de ouders de gelegenheid te geven mee te kijken, in plaats van het beeldscherm weg te draaien.

Als het kind al meer dan een week voor het ter wereld komt dood is, zal de huid door het vruchtwater zodanig kunnen zijn aangetast, dat het een naar gezicht is. Ook kun je het dan niet meer in je armen nemen, omdat de huid snel kapot gaat. Houd hier rekening mee en wacht, als er een keuzemogelijkheid bestaat, niet al te lang met het geboren laten worden.

Foto's

Het hebben van een tastbare herinnering in de vorm van een foto blijkt voor veel vrouwen en mannen achteraf erg belangrijk te zijn. In veel ziekenhuizen worden daarom van doodgeboren kinderen foto’s gemaakt. De ouders kunnen die later meekrijgen. Als ze dat (nog) niet willen, worden de foto’s bewaard, zodat ze er later altijd nog op terug kunnen komen. Ook een foto van een echoscopie kan later zeer waardevol blijken te zijn.

Begraven

Bij een miskraam zijn er geen wettelijke bepalingen ten aanzien van begraven en cremeren. Dat betekent dat je bij een miskraam die thuis plaatsvindt, zelf mag kiezen wat je wilt doen. Eigenlijk zou dat ook zo moeten zijn als je tijdens de miskraam in het ziekenhuis ligt, maar dat gebeurt alleen als je daartoe zelf het initiatief neemt. Regel je hieromtrent niets, dan komt de vrucht bij het ziekenhuisafval terecht dat verbrand wordt. Ook als de vrucht eerst wordt onderzocht, gebeurt dit.

Als het vruchtje niet spontaan geboren kan worden, maar door middel van een curettage wordt gehaald, ontstaan er meestal zoveel beschadigingen dat men je niet zal toestaan het te bekijken, laat staan het ter begraving mee te nemen. Wellicht is de gynaecoloog echter bereid de curettage zo uit te voeren dat er zo min mogelijk beschadigingen optreden.

Overigens is het bij miskramen vaak zo, dat de vrucht al weken vóór de miskraam is overleden. Meestal is het natuurlijke afbraakproces dan al zo ver gevorderd, dat er nog maar weinig van over is.

Het eerste onderzoek

Om zich een goed oordeel te kunnen vormen zal de dokter of de verloskundige een groot aantal dingen willen weten. Als hij of zij je al langer kent, zijn veel zaken uiteraard reeds bekend. Maar als er in het weekeinde een waarnemer komt, zal deze toch verscheidene vragen stellen.

Erg belangrijk is het te weten op welke datum precies de laatste menstruatie begon. Aan de hand hiervan wordt berekend hoeveel weken je zwanger bent. Ook wil men weten of de zwangerschap door middel van een test is vastgesteld en op welke datum die test is gedaan. Verder wil men iets weten over het verloop van de zwangerschap tot nu toe. Voelde je je zwanger, had je last van bepaalde klachten als gespannen borsten, misselijkheid en is er aan die klachten en het gevoel van zwanger zijn de laatste tijd iets veranderd?

Bij bloedverlies is het belangrijk te weten wanneer dit begonnen is, om hoeveel bloed het gaat, of er stolsels bij zaten en of je er iets van hebt bewaard. Verder is het van belang te vertellen of je pijn hebt, of deze te vergelijken is met de pijn die je anders ook tijdens de menstruatie hebt, of het een zeurende of krampende (weeënachtige) pijn is, of deze onder in de buik zit of juist opzij, of hoesten en diep zuchten ook buikpijn veroorzaken en of je pijn in een van je schouders hebt. De soort pijn kan een aanwijzing zijn of het om een miskraam gaat of om een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

En tenslotte zal de dokter of verloskundige willen weten of je je ziek voelt en of je koorts hebt. Deze vraag is belangrijk als de miskraam reeds heeft plaatsgevonden: het is een aanwijzing dat er wellicht ook sprake is van een baarmoederontsteking.

Het lichamelijk onderzoek

Het lichamelijk onderzoek is er op gericht vast te stellen of er inderdaad sprake is van een (dreigende) miskraam of dat het bloedverlies een andere oorzaak heeft. Een inwendig onderzoek zal daar meestal bijhoren. Als de baarmoedermond nog dicht zit spreekt men van een dreigende miskraam en bestaat de mogelijkheid dat de zwangerschap toch gewoon door zal gaan.

Afwachten is het beleid

Als bij het onderzoek wordt vastgesteld dat het om een dreigende miskraam gaat en andere oorzaken zijn uitgesloten, zal de huisarts of de verloskundige meestal voorstellen het natuurlijke verloop verder thuis af te wachten. Hij zal informatie geven over wat je verder kunt verwachten en een nieuwe controledatum afspreken. Ook zal hij instructies geven in welke gevallen tussentijds onderzoek nodig is of wanneer je tussentijds moet bellen. Het gebruik van speciale medicijnen is bij een dreigende miskraam niet zinvol. Hoogstens zal een pijnstiller worden voorgeschreven.

Soms is het beter niet eerst af te wachten, maar meteen een echoscopie te doen om meer zekerheid te krijgen. De huisarts en de verloskundige kunnen deze aanvragen, ook zonder je te verwijzen naar een gynaecoloog.

Miskraam

Veel vrouwen vallen, als hun zwangerschap misloopt, van een roze wolk in een zwart gat. Ze worden gewoonlijk geconfronteerd met vervelende reacties. Vooral als het om een eerste miskraam gaat in de eerste drie maanden, stuiten ze op een muur van onbegrip, soms zelfs bij hun naaste familieleden en vrienden.

"Ik ben ervan overtuigd dat het motto ‘niet zeuren’ de boventoon voert. Pas als iemand drie of meer keer een miskraam heeft gehad wordt er iets erkend in de sfeer van ‘wat sneu nou’."

"Ik kreeg opmerkingen als: O, de eerste een miskraam, dat is doodnormaal. Of ze begonnen over een kennis die er wel vijf had gehad, of een doodgeboren kind met acht maanden, het kon altijd wel erger. Terwijl ik op dat moment een heel essentieel verdriet leed. Het was voor mij heel belangrijk dat er over gepraat mocht worden. Ik vond het zo raar dat daar een taboe op leek te rusten."

Huisartsen en specialisten, voor wie een vrouw met een miskraam een routinegeval is, houden vaak te weinig rekening met de emotionele beleving van de vrouw. Hun voorlichting schiet bovendien nogal eens tekort en veel vrouwen worden dan ook overweldigd door de lichamelijke verschijnselen, zoals hevig bloedverlies, waarmee een miskraam vaak gepaard gaat.